Fotoğraf #1: Yorgun Adam

Öyle yorgunum ki... Ne kadar dayasam da bedenimi bir duvara başımı kaldırmak bile zor geliyor. Hele hele böyle bir dünyada... Siz insanlar! Ey kendini dünyanın efendisi sanan minik yaratıklar siz kimsiniz ki benim hayatımda?

Fotoğraf: Yorgun Adam- San Francisco

Çocuklar Gününde Çocuk İşçiler

Fotoğrafçı G.M.B. Akash demiş ki:

"Çocuk işçilerin tamamen ortadan kaldırılabilmesi için bu konunun görünür olması gerekir. Bu amaç uğruna ben son dört yıldır Bangladeş'te çocuk işçiliği üzerine çalışmaktayım."

"Fabrikalardaki çocuklara gerçekten yardımcı olmak isterim, bu resimleri Bangladeş'in her kentinde sergilemek, aileler ve fabrika sahipleriyle çalışma koşuları hakkında konuşmak istiyorum, resimleri okullarda da göstermek istiyorum, bu zor ve çok para gerektiren bir iş ama mümkün olsa, bazı şeyleri değiştireceğine inanıyorum."


On yaşındaki Shaifur, Old Dhaka'da bir kapı kilidi fabrikasında çalışıyor. İş arkadaşı maske takarken, o takmıyor.
Janial, bir gümüş kap-kaçak fabrikasında çalışıyor. 3 yıldır burada. İşi 9'da başlıyor ve 'da bitiyor. Bu iş için aylık 700 taka (10 dolar) alıyor. Ailesi, onu okula gönderemeyecek kadar fakir. Fabrika sahibine göre, aileler çocuklarına göz kulak olmuyor; para için onları işe gönderiyorlar ve güya bu konuda hiç üzüntü duymuyorlar.

8 yaşındaki Munna'nın elleri. Munna, bir binek arabası fabrikasında günde 10 sat çalışıyor ve aylık 8 dolar kazanıyor.

Fatullah'ta, bir kiremit fabrikasındaki çocuklar. Topladıkalrı her 1000 parça kiremit için ortalama 0.9 dolar kazanıyorlar.

G.M.B. Akash web sitesi.

Akash'a dair bir haber.

Akash'ın Bangladeş'ten kaçmasına sebep olan fotoğraf. (Aradım baya ama tam emin değilim, bu olsa gerek.)

Fotoğrafları şuradan aldım.

İlk şu bildiri sayesinde bu fotoğrafçıdan ve fotoğraflardan haberim oldu. Teşekkürler.

Bir Heves Fotoğrafçı

Yıl 2003. İkinci sınıfın ikinci dönemi başında, uzun süredir istediğim bir şey yaptım: seçmeli fotoğrafçılık dersine kaydoldum. Oldukça erken gittiğimi düşünmeme rağmen kontenjanın dolmuş ve hatta taşmış olması karşısında hayal kırıklığına uğramıştım. Hayatımda ilk kez, benim için bir ayrıcalık yapılmasını istemiş, tezimi 'sadece bir kişi hocam, noolcak ki?' şeklinde, en sağlam yoldan savunmuştum. Ablamın, artık İran'da olduğunu öğrendiği ve bir türlü ulaşamadığı bir arkadaşının farkında olmadan ablama (ondan da bana) miras bıraktığı bir Canon A1'im de vardı üstelik. Edebiyat Fakültesi'nin dehlizlerindeki minik odada, başındaki bir sürü sakal ve sanatsever öğrenciye rağmen, hayret verici bir biçimde hoca, önündeki listeye benim de adımı eklemişti. Yanına bir de not: makinesi var.

Bu makineyi, az yukarıda bahsettiğim gibi miras olarak aldığımdan mütevellit, (ki Berfu, benzer bir makine için lise sonrası üniversite öncesi dönemde İzmir'de, Logos Cafe'de ter dökmüştü -gerçi ben de gitarım için yapmıştım aynısını sonradan) uzun süre pek kıymetini bilememiştim. Zamanında AFSAD'da takılmış ablamdan, ve o zaman hala takılmakta olan Berfu'dan bir şeyler öğrenmiştim. Enstantene vardı, pozometre vardı, ışık çok önemliydi, bir fotoğraf sırf siyah beyaz çektin diye süper sanatsal filan olmuyordu gibi önemli meseleler.

Dersin başlamasıyla benim 'dur azıcık öğreneyim' demeden boynumda makineyle gezen bir özenti genç haline gelmem bir oldu. Birinci level, hiçbir bilgiyi kullanmadan, el yordamıyla ayarlarıyla oynadığım makinemle sokaklarda gezerek geçti. İkinci levele geçtiğimde, ışık ayarını pozometrenin bana dediği ayara getirmekten başka hiçbir şey yapmadan fotoğraflar çektim, kolayını bulduğumu düşünüyordum herhalde. Bunun nedeni, başlarda kör köbelek çektiğim fotoğraflardan birkaçının pek de fena olmaması olabilir. Üçüncü ve son levele geldiğimde ise, karşıma bölüm sonu canavarı çıkmıştı: İğrenç ve ötesi fotoğraflar. Bu canavarı şöyle bir uzaktan görmemle, oradan koşarak uzaklaşmam bir oldu. Bu konudaki hissiyatımı ancak şiir üzerinden anlatabilirim sanırım:

Hüsn-i Zan: (Böyle bir şey çıkacağını zannederken...)

Ve demek ki benim odamda hiç kimseler yoktur
          Odamın düşünülmesi halinde bile
          Kimseler yoktur
          Biri sanki çarşıya çıkmıştır sürekli bir biçimde*

Hakikat: (...ortaya çıkan bu olmuştu.)

Diyorsun sen üzülme
          Ben yanarım senin yerine
          Alev alev düştün kalbime
          Unutamıyorum inanmasanda sevgime**

Olay yerinde bırakıp kaçtığım makineyi uzun süre elime almadım elbette. Şiir örneğinde de gördüğünüz üzere, insanın sanata dair tüm birikimini sorgulayacağı bir durum söz konusuydu. Yemedi tabi, yese iyi olurmuş gerçi.

Herkesin deneyip de birbirine anlattığı bir şeyi benim denememiş olma durumundan ölesiye nefret ettiğim bir çağdaydım. (O çağı daha atlamamış olabilirim, bilemedim.) Birileri sürekli İstanbul'a gidip geliyor ve İstiklal Caddesi'ni anlatıyor, biz İstiklal görmemiş eziklerin ağzını sulandırıyordı. Ben de bir gece atladım trene, sabah İstanbul'a vardım. Akşama kadar İstiklal'i gezdim. Ara sokaklara girmeye korktuğumdan, daha doğrusu bu hususta fazlasıyla korkutulmuş olduğumdan, hep cadde üzerindeydim ve tabi acayip sıkılmıştım. İşte o gün, fotoğraf makinemle tekrar samimi olduk, bir sürü fotoğraflar çektik. Bilin bakalım içerik neydi? Ahaha elbette tramvay ve sokak çocukları! Her biri üzerinde elimden geldiğince çabaladığım bu fotoğrafların bazıları pek fena değildi. Gerçi esnafın, fotoğraf çeken kişiye olan yoğun ilgisinin (başına toplanacak kadar) baskısı olmasa belki daha güzel bir şeyler çıkabilirdi. Aynı durum, yine tek başıma çıkıp gittiğim (ouv çok çılgınsın) Şanlıurfa Gençlik Kampı'nda da başıma gelmişti. Çocuklar, hanlar, eski binalar çekmiştim orada da.

O zaman çektiğim fotoğrafların nerede olduklarını bile bilmememden de anlaşılacağı üzere, fotoğrafla aramdaki ilişkinin hep bir hevesti geldi geçti heyhat modunda olduğunu düşündüm. Bu konuda övündüğüm tek şey, iyi bir fotoğraf seyircisi olduğumdu. Fakat son zamanlarda kendim, bana çaktırmadan, içten içe kaynamaya başladı. Bir yolculuk esnasında kırılmış olan lensin yerine aynısından arıyor, iki senedir kafamda dönüp duran bir konsepti iyice oturtmaya çalışıyor, Ankara'daki mekanlara iş çıkar mı çıkmaz mı gözüyle bakıyor, geziler için yanıma yandaş arıyor, fotoğrafla ilgili siteleri eskisinden daha sıkı takip ediyorum. Tamamen unuttuğum teknik bilgileri tazeleme çabam da, teknik bilgilerin kendisiyle birlikte, hiç bitmiyor. Işıkla ilgili ayarlamayı asla yapamayacakmışım gibi gelen o korku ise, içimde giderek büyüyor. Ama biliyorum ki, bu kez de pat diye bırakmazsam elimden, çalıştıkça güzel şeyler ortaya çıkacak. Ayrıca, şaşkın ördek gibi ne çeksem diye dolaşmanın pek işe yarar bir yöntem olmadığını da anladım. Amaç fotoğraf çekmek değil, gözlem yaparken veyahut aklımdaki mesele için algıda seçici olmuşken, gördüğümün resmini kendi güzel görüşüme uygun şekilde kayda geçirmek olmalı. Resim gibi.

Hadi bakalım.

* Edip Cansever - Çağrılmayan Yakup IV
** İnternetten buldum. Bu ne len? dedim. Bari dahi anlamındaki da'yı ayrı yaz.

Nevermind Bebesi

Az önce bu sitede ilginç bir haber okudum. Şimdi düşündüm de, çok da ilginç değilmiş. Şöyle ki, elimizde 17 yıl önce çekilmiş bir fotoğraf var. Fotoğrafta, oltanın ucundaki paranın arkasından sırıtarak yüzen bir bebek var. Haber ise, o bebeğin şu anda 17 yaşında olması! Çocuğun aradaki senelerden birinde ölmemesine şaşıracağız sanırım.

Neyse efendim. Fotoğrafta gördüğünüz eleman, hala albüm koleksiyonlarımızn en nadide parçalarından olan Nirvana'nın Nevermind albüm kapağındaki ünlü bebekmiş. Kimin aklına gelmiş de "şu bebek ne alemde aceba" demiş bilemiyorum, ama sanki görmeseymişiz daha iyi olurmuş gibi geldi. Yok gayet temiz yüzlü, efendi bir oğlana benziyor Spencer, ona sözüm yok. Lakin insan bazı şeylerin o zamanda öylece donup kalmasını istiyor değil mi? Afgan kız gibi misal.